Spelt is niet glutenvrij. Spelt bevat gluten en is daarmee ongeschikt voor mensen met coeliakie of een glutenintolerantie. Dat is meteen het korte antwoord, maar er zijn een paar misverstanden over spelt die de moeite waard zijn om uit te leggen.

Waarom spelt niet glutenvrij is

Spelt is een oeroude graansoort, maar het is gewoon een vorm van tarwe. De wetenschappelijke naam is Triticum spelta, en dat zegt het al: het hoort bij het tarwegewas. Net als gewone tarwe bevat spelt gluten, de eiwitten die voor mensen met coeliakie schadelijk zijn.

Spelt bevat zelfs een vergelijkbare hoeveelheid gluten als gewone tarwe. De gluten in spelt zijn iets anders van samenstelling, maar dat maakt voor je darmen geen verschil als je coeliakie hebt. Je lichaam reageert er net zo op. Spelt is dus ook niet “glutenarm” te noemen, hoe populair dat misverstand ook is.

Waar komt het misverstand vandaan?

Spelt heeft een gezond imago. Het staat bekend als een oud, onbewerkt graan met meer voedingsstoffen dan gewone tarwe. Dat klopt deels, maar het zegt niets over het glutengehalte. Sommige mensen zonder coeliakie merken dat ze speltbrood beter verdragen dan gewoon witbrood, maar dat heeft andere oorzaken. Speltbrood wordt vaak trager bereid, soms gefermenteerd als zuurdesem, en dat kan de verteerbaarheid beïnvloeden. Het zegt niets over de aanwezigheid van gluten zelf.

Er is ook verwarring door marketingtermen. Je ziet weleens verpakkingen met teksten als “glutenarm” of “geschikt voor tarwegevoelige mensen”. Dat verwijst naar mensen die niet per se coeliakie hebben, maar gewone tarwe slecht verdragen om andere redenen. Voor mensen met coeliakie is dit onderscheid niet relevant: spelt is en blijft onveilig.

Is spelt glutenvrij als het gefermenteerd is?

Nee. Zuurdesemfermentatie breekt een deel van de glutenstructuur af, maar verwijdert de gluten niet volledig. Een zuurdesem speltbrood is daardoor voor mensen met coeliakie nog steeds gevaarlijk. Er zijn geen bewijs of officiële richtlijnen die zuurdesem spelt veilig verklaren voor coeliakie. De enige veilige keuze is graan dat van nature geen gluten bevat.

Welke granen zijn wél glutenvrij?

Als je gluten moet vermijden, zijn dit de granen en graanachtigen die van nature geen gluten bevatten:

• Rijst
• Mais
• Boekweit (geen tarwesoort, ondanks de naam)
• Gierst
• Quinoa
• Amarant
• Teff
• Haver (mits gecertificeerd glutenvrij, want haver wordt vaak besmet in de verwerking)

Let bij deze producten altijd op het glutenvrij-keurmerk op de verpakking. Kruisbesmetting in de fabriek is een reëel risico, ook bij granen die van zichzelf geen gluten bevatten.

Spelt en glutenvrij gaan dus niet samen. Of je nu coeliakie hebt of een glutenintolerantie: spelt is tarwe, spelt bevat gluten, en er is geen bereidingswijze die dat verandert. Voor een veilig alternatief moet je echt kiezen voor granen die van nature glutenvrij zijn.